SENNIK.pl ciąża chłopak wąż szczur jeż Lubię to!

Jak i gdzie powstają sny, tego jeszcze ostatecznie nie wyjaśniono. Wzmagająca się w trakcie śnienia aktywność wielu obszarów mózgu, którą można zarejestrować na EEG, wskazuje, iż marzenia senne to rezultat skomplikowanego współdziałania różnych części mózgu. Mają w tym również swój udział chemiczne substancje przekaźnikowe układu nerwowego (neurotransmitery).

Przełączenie z wolno falowego snu głębokiego na fazę REM następuje za sprawą pewnej części mózgu, która ze względu na swój kolor nosi nazwę miejsca sinawego locus caeruleus, łac. locus = miejsce; caeruleus = niebieski). Jest to niebieskawo szary obszar składający się z dużej ilości za¬barwionych komórek tworzących ganglion (splot komórek nerwowych). Znajduje się ono nad pniem mózgu, na bocznej krawędzi przednich odcinków dołu równoległobocznego, który stanowi dno IV komory mózgu (przestrzeni mózgowej wypełnionej płynem) w głębi czaszki.

Zasadniczą rolę wydaje się też odgrywać wazotocyna, hormon wydzielany w mózgu przez szyszynkę. Nie wiemy jeszcze dokładnie, w jaki sposób ta substancja, będąca naturalnym produktem organizmu, wywołuje sny. Stwierdzono jednak, że występuje ona w organizmie jedynie podczas marzeń sennych, co sprawdza się, pobierając z kanału rdzeniowego płyn mózgowo-rdzeniowy (łac. liauor cerebrospi-nalis). U dzieci, które śnią dłużej, stężenie tego hormonu jest znacznie większe niż u dorosłych, poza tym wazotocyna podana z zewnątrz silniej pobudza marzenia senne u dzieci niż u dorosłych. Największe jej stężenie towarzyszy zawsze snom barwnym i urozmaiconym.

Eksperymentalne zakropienie wazotocyny na śluzówkę nosa wywołuje barwne, urozmaicone sny. Wystarcza do tego już malutka dawka wynosząca zaledwie 0,001 miligrama (1 miligram = jedna tysięczna grama). Próbnie udało się w ten sposób wyleczyć uporczywe zaburzenia snu. Na razie jednak metoda ta znajduje się w fazie eksperymentalnej, a wiele jej aspektów czeka na wyjaśnienie, dlatego trudno przewidzieć, czy znajdzie ona szersze zastosowanie, a jeśli tak, to kiedy.
Prawdopodobnie wazotocyna oddziałuje razem z serotoniną, mózgową substancją przekaźnikową podobną do hormonu. Organizm wytwarza ją z aminokwasu (białkowej substancji budulcowej) o nazwie tryptofan – popadł on jakiś czas temu w niesławę, gdy okazało się, że środki nasenne wyprodukowane z tryptofanu przy zastosowaniu manipulacji genetycznych doprowadzały nagle do ciężkich skutków ubocznych (leki te zostały już wycofane z użycia).

Znaczenie wewnętrznego wydzielania serotoniny nie zostało jeszcze dostatecznie poznane. Wiadomo dziś między innymi, że substancja ta jest istotna dla rytmu snu i czuwania, dla motywacji i nastroju oraz w depresjach i migrenach. Wydaje się, że serotonia zawarta w komórkach mózgowych wzmacnia działanie wazotocyny.
Nie potrafimy dziś jeszcze całościowo opisać skomplikowanego współdziałania wazotocyny, serotoniny i innych neurotransmiterów w sterowaniu rytmem snu i czuwania oraz marzeniami sennymi. Prawdopodobnie nie znamy na-

wet jeszcze wszystkich tych substancji przekaźnikowych, które wpływają na całą naszą psychikę, nasze nastroje, motywacje, potrzeby i wiele innych funkcji psychicznych. Niewykluczone, że dalszy postęp wiedzy w tym zakresie (a naukowcy pracują nad neutrotransmiterami na całym świecie) umożliwi kiedyś leczenie ciężkich chorób psychicznych.

> sennik.pl: